انتقاد تند یک روزنامه اصولگرا به صداوسیما؛ مخاطبسازی با آمارهای محرمانه؟ | مخاطب هست، رضایت کجاست؟
رویداد۲۴| روزنامه خراسان در یادداشتی با عنوان «این نظرسنجیهای نامنظم و محرمانه!» به نقد رویکرد مرکز تحقیقات صداوسیما در تعریف مخاطب و نحوه انتشار نتایج نظرسنجیها پرداخته است. در ابتدای این یادداشت آمده است: «اخیرا مسئله میزان بینندگان صداوسیما بر اساس آمار مرکز تحقیقات، به موضوعی جنجالبرانگیز و حساس تبدیل شده است.»
به نوشته خراسان، اگرچه آمار و نظرسنجیها باید بهخودیِخود گویا باشند، اما «وجود ابهامهایی در ملاکهای نظرسنجی، رتبهبندی پربینندهها بدون اعداد و درصدهای دقیق» باعث شده است که این آمارها محل تردید و مناقشه قرار گیرند.
«مخاطب» با ۱۵ دقیقه تماشا؟
این روزنامه با اشاره به اظهارات محسن شاکرینژاد، رئیس مرکز تحقیقات صداوسیما، نوشته است که تعریف ارائهشده از مخاطب محل سؤال جدی است. به گفته شاکرینژاد، اگر افراد روزانه ۱۵ دقیقه تلویزیون تماشا کنند، «مخاطب» رسانه ملی محسوب میشوند و بر این اساس، عدد ۷۰ درصد به عنوان میزان بینندگان بزرگسال اعلام شده است.
خراسان در نقد این تعریف تصریح میکند: «طبق این تعریف، مردم تنها با مرور کوتاه و گذرای شبکههای تلویزیون مخاطب صداوسیما به حساب میآیند؛ در حالی که این ملاک دقیق نیست.»
این روزنامه همچنین یادآور میشود که بسیاری از بینندگان صرفاً برای تماشای مسابقات فوتبال سراغ تلویزیون میآیند و نمیتوان آنها را «مخاطب پیگیر و ثابت» دانست. خراسان در ادامه میپرسد اگر تعریف مخاطب بر اساس استانداردهای جهانی است، «آیا سیاستها و برنامهسازی صداوسیما نیز بر اساس همان استانداردها انجام میشود؟»
نقد سیاست پنهانکاری آماری
یکی از محورهای اصلی این یادداشت، انتقاد از سیاست مرکز تحقیقات صداوسیما در منتشر نکردن منظم و شفاف نتایج نظرسنجیهاست. خراسان با اشاره به اظهارات رئیس این مرکز مینویسد: «نظرسنجیها پس از اثرسنجی در اختیار مدیران شبکههای رادیویی و تلویزیونی قرار میگیرند و طی آن برنامههای بدون مخاطب از کنداکتور حذف و برنامههای دیگر جایگزین میشوند.»
با این حال، نویسنده یادداشت تأکید میکند که عدم انتشار عمومی این نتایج، قابل دفاع نیست و میافزاید: «نتایج منظم و شفاف نظرسنجیها میتواند در رسانهها منتشر شود و مرجعی برای بررسی عملکرد تلویزیون باشد.»
به نوشته خراسان، در گذشته این آمارها «بهصورت ماهانه، فصلی و مناسبتی» منتشر میشد، اما اکنون بیشتر «هدفمند و برای اعلام موفقیتهای صداوسیما» به کار میرود و از شفافیت فاصله گرفته است.
مخاطب هست، رضایت هست؟
در بخش پایانی، این روزنامه اصولگرا به موضوع کیفیت تولیدات و رضایت مخاطبان پرداخته و هشدار داده است که بالا بودن عدد مخاطب، الزاماً به معنای موفقیت نیست. خراسان مینویسد: «ممکن است برنامهای به واسطه جنجالها یا حواشی دیده شود، اما کیفیت استانداردی نداشته باشد.»
روزنامه خراسان در جمعبندی تأکید میکند: «مانور روی مخاطب ۶۰ یا ۷۰ درصدی بدون توجه به میزان رضایت تماشاگران و کیفیت تولیدات، نتیجه موثر و بلندمدتی نخواهد داشت.»
انتقادی که بهگفته خراسان، واکنشهای منفی مخاطبان، نقد رسانهها و جریانساز نبودن بسیاری از تولیدات تلویزیونی، آن را تأیید میکند.
